KOMŞUMUZ İRAN’IN 20.YÜZYILI

Pehlevî hanedanını,1920’lerde Türkiye’den etkilenip

İran’da cumhuriyet rejimi kurmaya çalışırken görüyoruz.

Tüm bu cumhuriyeti kurma,dinî ve sosyal çevreleri

ikna etme mücadeleleri sırasında,İran’ın petrol kuyularını

(ve aslında dünyayı) yöneten İngiltere’yi,ara ara Sovyetler’i

ve sonra,oralardan elini çekmeyen ABD(Büyük İngiltere)yi

de düşünürsek;1927’de şer’i mahkemelerin ve gericilerin

İngiliz desteğiyle ayaklandığına rastlarız.Sert tedbirlerle

ülkesindeki din âlimlerinin devlet içerisindeki etkisini 

kırıp Türk modeli cumhuriyeti kurmaya çalışan Rıza Şah

gerçekten büyük azimle askerî ve ekonomik alanda,

sonrasında eğitim kurumlarında reformlar yapar ve 

tüm bunları yaparken de Atatürk’ü kendine örnek alır.

Hatta 1934 yılında 25 günlük Türkiye ziyaretinde

Atatürk’e hayranlığı daha da artar.2.Dünya Savaşı’nda

Rıza Şah’ın İngilizlere karşı Almanlarla yakınlaşması

iç ve ve dış politikada artan güvensizlik,ayaklanma ve

isyanları arttırırken İngiliz baskısıyla Rıza Şah devrilip

yerine oğlu Muhammed Rıza Pehlevî’nin geldiğini görürüz...

Tabi M.Rıza’nın babasıyla aynı kaderi paylaşmamak için

reformlar konusunda daha esnek tutum sergilemesiyle,

beraber ülkede sorunlar İngiltere-ABD gözetiminde 

sürekli devam etmektedir.Humeynî’nin liderliğindeki

(özellikle dinî)grupların başlattığı ayaklanma hızla yayılır

ve ordunun müdahalesi de fayda vermez hale gelir.

Şah M.Rıza Pehlevi 1979’da İran’ı terketmek zorunda kalır.

Pehlevî hânedanının yıkılmasıyla,Batılılaşma ve laikleşme

politikaları da son bulmuştur.Mısır’a yerleşen Şah Rızâ,

1980 yılının 27 Temmuz’unda Asvan’da ölür...

vahide uğur(MEBS Dergisi~Tarihte Şu Gün~2002)

Bir bulmaca sordu doğa:

─ Deniz, karanın koynuna girerse ne olur?

Bilen biri:

─ İstanbul olur, dedi.

─ İstanbul nedir, dedi biri.

─ Mimarisi bilgili bir öğretmen onun;

Denizden elleri maharetli bir doktor, dedi bilen.

─ İstanbul’u anlat, dedi biri.

─ İstanbul, dedi bilen;

Ne bir doğu masalı ne bir peri hikâyesi…

─ İstanbul olmasa ne olur, dedi biri.

─ Dünya ülkesi başkentsiz kalır, dedi bilen.

    Başkentsiz ülke olmaz…

                                          Vahide UĞUR

                                             (1999 Eylül)